متن زیر، نقل قول خلاصه شده‌ای است از دکتر امیرعلی نجومیان، برگرفته از وبگاه خانۀ هنرمندان ایران. خلاصه‌سازی‌ها را با سه نقطه نشان داده‌ام:

 

 من ویژگی‌های نظریه را، از دید خود، در پانزده گزاره طرح می‌کنم که ممکن است در مواردی این ویژگی‌ها با یکدیگر همپوشانی داشته باشند:

  1. نظریه، درون نظام گفتمانی است، [...] لازم به توضیح است که گفتمان، مجموعه‌ای از نظام‌های دلالتی است که نه تنها در زبان کلامی ما بلکه در تمام عرصۀ تجربه‌های انسانی ماخود را نشان می‌دهد. [...]
  2. نظریه از یک ساخت روایتی برخوردار است.
  3. نظریه نقش تحمیل ایدئولوژیک دارد، یعنی هر نظریه، باوری یا ارزشی را تحمیل می‏کند و نظریۀ قوی‌تر بر دیگر نظریه‏ها مسلّط می‏شود.
  4. نظریه همیشه در نسبت با چیزی است، یعنی همیشه امری متعدّی است.
  5. نظریه هیچگاه خودبسنده نیست، یعنی در یک زمینۀ اجتماعی شکل می‎گیرد.
  6. نظریه یک فرآیند باز است و یک نظام بسته نیست. 

  1.  نظریه در مکالمه و گفتگو شکل می‎گیرد.
  2. نظریه همواره سوگیرانه و ارزش‌گذارانه است، یعنی هیچگاه عینی و ابژکتیو نیست.
  3. نظریه در فضای عمومی شکل می‎گیرد.
  4. هر نظریه در مکالمه با نظریات دیگر فربه می‏شود.
  5. نظریه همواره به روشی برای کاربست [...] خود نیازمند است.
  6. نظریه همواره امری فرهنگی است. فرهنگ به مفهوم آن چیزی که ما انسان‌ها می‏سازیم.
  7. نظریه یک امر زبانی است، یعنی ساختارهای زبانی، نوع نظریه‏ها را شکل می‎دهند.
  8. نظریه امری بینامتنی است، یعنی برای فهم یک نظریه به درک نظریه‎های مرتبط نیازمندیم.
  9. پشت سر نظریه یک عامل فردی و انسانی وجود ندارد [...] چون نظریه‌پرداز، خود، یک هستی گفتمانی دارد [...].