به راستی نخستین بذرهای نظریّۀ آشوب را چه کسی در حوزۀ علم، پراکند؟ نمی‌دانم ولی این نقل قول از ماکسول، نظرم را جلب نموده است:

اگر آن خوشه‌چینان علوم فیزیکی... در مسیر جستجوی اکسیر علم بیش از آن که به مطالعۀ پیوستگی‌ها و پایداری‌های چیزها بپردازند، به مطالعۀ ناپیوستگی‌ها و ناپایداری‌ها رو آورند، پیشرفت معرفت طبیعی می‌تواند منجر به رفع تعصّبی بشود که به نفع جبرباوری وجود دارد.

نکتۀ بسیار مهم از نظر بنده این است که ماکسول وارث همان سنّت علمی نیوتنی است که نظریّۀ پشتیبان جبرگرایی محسوب می‌شود؛ بنابراین، شاید جبرگرایی نتیجۀ بلافصل آن سنّت علمی نبوده، بلکه ترجیح شخصی یا فرقه‌ای فلاسفۀ ساینتیست بوده باشد.